នាទីសុខភាពនិងអនាម័យ
- ទំព័រដើម
- Podcast
- សរសេរមកយើង
ពុធ 28 កញ្ញា 2011
ផលប៉ះពាល់នៃទឹកជំនន់ចំពោះសុខភាព
© Reuters
ទឹកជាប្រភពនៃជីវិត ! គ្មានទឹក មនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិ
មុនជាស្លាប់មិនខានឡើយ។ គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែត្រូវការទឹក ដើម្បីរស់
ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ និងសម្រាប់បរិភោគ។
ប៉ុន្តែទឹកក៏អាចសម្លាប់ជីវិតបាន ក្នុងករណីទឹកជំនន់ ឬទឹកមិនស្អាត ក្លាយជាភ្នាក់ងារចម្លងមេរោគ។ ចំពោះប្រទេសកម្ពុជា ចំពោះបណ្តាជនដែលរស់នៅតាមដងទន្លេ ទឹកទន្លេឡើង ជន់លិច នារដូវវស្សា ជាកត្តាល្អ សម្រាប់ដីស្រែចំការ និងសម្រាប់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ព្រោះទឹកជន់ទន្លេមេគង្គ បាននាំដីល្បប់ ដ៏មានជីជាតិ និងអាចសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃបានខ្លះ ប៉ុន្តែជំនន់ជន់លិចព្រោះទឹកភ្លៀង បង្កឡើងដោយខ្យល់ព្យុះ និងជន់ជោរឡើងដោយគំហុក នៅតាមស្រុកខេត្តក្រុងមិនត្រឹមតែធ្វើឲ្យខូចខាតសម្ភារៈទេ វាអាចធ្វើឲ្យបាត់បង់ជីវិត និងបន្សល់ទុកនូវផលវិបាកជាច្រើនទៀត ទាំងផ្នែកសុខភាព ក៏ដូចជាផ្នែកបរិស្ថាន។
ប៉ុន្តែទឹកក៏អាចសម្លាប់ជីវិតបាន ក្នុងករណីទឹកជំនន់ ឬទឹកមិនស្អាត ក្លាយជាភ្នាក់ងារចម្លងមេរោគ។ ចំពោះប្រទេសកម្ពុជា ចំពោះបណ្តាជនដែលរស់នៅតាមដងទន្លេ ទឹកទន្លេឡើង ជន់លិច នារដូវវស្សា ជាកត្តាល្អ សម្រាប់ដីស្រែចំការ និងសម្រាប់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ព្រោះទឹកជន់ទន្លេមេគង្គ បាននាំដីល្បប់ ដ៏មានជីជាតិ និងអាចសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃបានខ្លះ ប៉ុន្តែជំនន់ជន់លិចព្រោះទឹកភ្លៀង បង្កឡើងដោយខ្យល់ព្យុះ និងជន់ជោរឡើងដោយគំហុក នៅតាមស្រុកខេត្តក្រុងមិនត្រឹមតែធ្វើឲ្យខូចខាតសម្ភារៈទេ វាអាចធ្វើឲ្យបាត់បង់ជីវិត និងបន្សល់ទុកនូវផលវិបាកជាច្រើនទៀត ទាំងផ្នែកសុខភាព ក៏ដូចជាផ្នែកបរិស្ថាន។
បើតាមអ្នកស្រាវជ្រាវបារាំង គ្រោះទឹកជំនន់
បានបង្កការប៉ះទង្គិចយ៉ាងខ្លាំងដល់បញ្ហាផ្លូវចិត្ត
របស់ជនរងគ្រោះ ដោយផ្ទាល់ និងដោយប្រយោល។ ការសិក្សាមួយបានបង្ហាញថា
ទឹកជំនន់ អាចនឹងបង្កឲ្យជនរងគ្រោះមាន ជំងឺstress ជំងឺកង្វល់ចិត្ត
និងគេងមិនលក់ ច្រើនជាងធម្មតា ជិតពីរដង។
ក្រោយពេលទឹកជំនន់ផុតទៅ
គេអាចងាយនឹងជួបនឹងជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្តទៀតផង។
នៅមានជំងឺឆ្លង និងជំងឺរាតត្បាតមួយចំនួនទៀត ដែលកើតឡើងព្រោះទឹកជំនន់។ ដូច្នេះនៅពេលទឹកចាប់ផ្តើមស្រកភ្លាម គួរតែប្រញាប់រួសរាន់ ជូតសម្អាតភូមិឋាន ផ្ទះសម្បែង បើកបង្អួចទ្វារ ឲ្យខ្យល់អាកាសចេញចូលស្រួល ដើម្បីកុំឲ្យមានក្លិនផ្តុស ឬពពួកផ្សិតអាចដុះលូតលាស់ ក្នុងគេហដ្ឋានបាន ប៉ះពាល់ដល់សុខភាព។
ទឹកជំនន់ ជាគ្រោះធម្មជាតិ មួយដែលពិភពលោកតែងជួបជាញឹកញាប់។ ផលវិបាក ក្រោយគ្រោះទឹកជំនន់ មិនដែលតិចតួចទេ។ កាកសំណល់ និងសំរាម ដែលហូរមកតាមទឹក ទើរនៅកៀនផ្ទះ សុទ្ធតែជាប្រភពបង្កជំងឺ និងភ្នាក់ងារចម្លងមេរោគ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ក្រោយទឹកជំនន់ បញ្ហាប្រឈមដ៏ចម្បង គឺកង្វះទឹកស្អាតប្រើប្រាស់។
វាគួរឲ្យអស់សំណើចណាស់ នៅពេលទឹកជំនន់រួច គេបែរជានាំគ្នានិយាយអំពីកង្វះទឹកប្រើនោះ ! ទឹកមិនខ្វះទេ ប៉ុន្តែទឹកជន់នោះអាចជាទឹកមិនស្អាត ទឹកដែលមានមេរោគ ទឹកដែលលាយឡំទៅដោយកាកសំណល់ សំរាម ឬវត្ថុមិនស្អាតដែលហូរដោយមកជាមួយ។ សម្រាប់អ្នកឯកទេស សូម្បីតែទឹកអណ្តូង ក៏ចាត់ទុកថាជាទឹកមិនស្អាតដែរ ក្រោយពេលបានទទួលរងទឹកជំនន់រួច។
ដូច្នេះសួរថា តើដូចម្តេចទៅ ដែលហៅថាទឹកស្អាត ?
មុននឹងផ្តើមនិយាយអំពីទឹកស្អាត នាងខ្ញុំសូមអនុញ្ញាតជម្រាបជូនដោយត្រួសៗ អំពីទឹកអណ្តូង ដែលបណ្តាជនខ្មែរភាគច្រើនប្រើប្រាស់សម្រាប់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំ ថ្ងៃ។
ទឹកអណ្តូងជា ប្រភពទឹកម្យ៉ាងដែលប្រែប្រួល ពីអណ្តូងមួយទៅអណ្តូងមួយ ទាំងបរិមាណ និងទាំងគុណភាព។ ទឹកអណ្តូងសម្បូរទៅដោយសារធាតុរ៉ែ ជាងទឹកទន្លេ ទឹកស្ទឹង បឹងបួ អូរ ឬទឹកភ្លៀង។ សារធាតុរ៉ែខ្លះ អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ ដល់សុខភាព ព្រោះទឹកអណ្តូងអាចសម្បូរសារធាតុរ៉ែដែក រ៉ែម៉ង់ហ្កាណែស ច្រើនពេក។ ដើម្បីអាចទាញប្រយោជន៍បានពីទឹកអណ្តូងនេះ គេគួរគប្បីយកទឹកអណ្តូងមកធ្វើចម្រោះសិន សឹមយកទៅបរិភោគជាក្រោយ។
ក្នុងករណីមានទឹកជំនន់ ដូចដែលកម្ពុជាបានជួបប្រទះពេលនេះ សម្រាប់អ្នកបច្ចេកទេស ទឹកអណ្តូង ដែលស្ថិតនៅជិតមានស្ទឹង ទន្លេ ឬបានទទួលការលិចលង់ដែរនោះ គឺទឹកដែលមិនស្អាត និងជាទឹកដែលអាចមានចម្លងមេរោគផង។ នេះបើតាមភ្នាក់ងារសុខាភិបាលកាណាដា។
ដើម្បីចៀសវាងកុំឲ្យជួបគ្រោះកើតជំងឺដែលបណ្តាលមកពីទឹកមិនស្អាត គ្រប់អណ្តូងដែលជាប់កុនក្នុងទឹកជំនន់ គួរត្រូវតែសម្អាត ដោយត្រូវលាងអណ្តូង ជាមួយល្បាយក្លូរ 1%។ ប្រសិនបើទឹកអណ្តូងមានលក្ខណៈថ្លាល្អហើយ លោកអ្នកអាចបរិភោគទឹកនោះបានដោយដាំឲ្យពុះយូរ យ៉ាងហោចណាស់មួយនាទីលើភ្លើង។
ប៉ុន្តែក្នុងលក្ខណៈទូទៅ ទោះបីជាអណ្តូងមិនបានទទួលរងគ្រោះលិចទឹកក៏ដោយ ក៏ការសម្អាតអណ្តូង ជាការចាំបាច់ និងរក្សាបរិស្ថានជុំវិញអណ្តូងឲ្យបានស្អាតជានិច្ច។ ដើម្បីរក្សាអណ្តូង ឲ្យមានទឹកស្អាតជាប់ជាប្រចាំ គេគួរឲ្យកុំចោលសំរាម ដែលមានសារធាតុគីមី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ឬលាមកសត្វនៅជុំវិញ ឲ្យបានចម្ងាយប្រមាណយ៉ាងហោចណាស់ ៥ម៉ែត្រជុំវិញ។
ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ អត្រាទឹក និង ដី មានសារធាតុពុលបានកើនឡើងគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។ បរិស្ថានធ្លាក់ចុះនេះ គឺបណ្តាលមកពីសកម្មភាពរបស់មនុស្សយើងតែម្តង។ ទឹក និងដី បច្ចុប្បន្ននេះ បានទទួលរងសារធាតុពុលគីមី តាមរយៈការចោលកាកសំណល់ឧស្សាហកម្ម ដោយត្រង់ទៅក្នុងទន្លេបឹងបួ ដោយផ្ទាល់។ កាកសំណល់ចង្ក្រាន ផ្ទះបាយ ខ្លាញ់ សាប៊ូបោកខោអាវ ថង់ផ្លាស្ទិក ក្រដាស ថ្មពិល ។ល។ និង។ល។ ដែលចោលពាសវាលពាសកាល សុទ្ធតែជាការបំពុលបរិស្ថាន ទឹក របស់ខ្លួនទាំងអស់។ គេមិនត្រូវភ្លេចទេថា លាមកសត្វក្បែរប្រភពទឹក ជីរគីមី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងសម្លាប់ស្មៅ គឺជាប្រភពបំពុលទឹកយ៉ាងខ្លាំង ចម្លងបាក់តេរីផ្សេងៗមកមនុស្សយើងវិញ។
វិលមកឆ្លើយនឹងសំណួរ ថាតើអ្វីទៅជាទឹកស្អាត ?!
បើតាមនិយមន័យ ទឹកស្អាត ដែលមនុស្សទូទៅអាចបរិភោគបានដោយគ្មានប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ត្រូវឆ្លើយតបទៅតាមលក្ខណៈមួយចំនួន កំណត់ឡើងដោយច្បាប់ ពោលគឺត្រូវបានគេធ្វើវិភាគ កម្ចាត់មេរោគ បំបាត់សារធាតុរ៉ែ សារធាតុពុល សារធាតុគីមី ដែលអាចបំផ្លាញសុខភាពមនុស្សលោក។ ទឹកស្ទឹងទន្លេ បឹងបួ ទឹកភ្លៀង មិនត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទឹកស្អាត អាចបរិភោគបានដោយគ្មានការចម្អិននោះទេ តែជាវត្ថុធាតុដើមនៃការផលិតទឹកស្អាត ការធ្វើទឹកឲ្យស្អាត អាចបរិភោគបាន មានច្រើនបែបយ៉ាងណាស់ ដោយត្រូវត្រងច្រោះយកវត្ថុរឹងចេញពីទឹក ធ្វើឲ្យថ្លា និងដាក់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគទៀត មុននឹងបង្ហូរតាមបំពង់ ឬហៅថាទឹកម៉ាស៊ីន ជូនបណ្តាជនប្រើប្រាស់ នៅតាមផ្ទះរៀងៗខ្លួន៕
នៅមានជំងឺឆ្លង និងជំងឺរាតត្បាតមួយចំនួនទៀត ដែលកើតឡើងព្រោះទឹកជំនន់។ ដូច្នេះនៅពេលទឹកចាប់ផ្តើមស្រកភ្លាម គួរតែប្រញាប់រួសរាន់ ជូតសម្អាតភូមិឋាន ផ្ទះសម្បែង បើកបង្អួចទ្វារ ឲ្យខ្យល់អាកាសចេញចូលស្រួល ដើម្បីកុំឲ្យមានក្លិនផ្តុស ឬពពួកផ្សិតអាចដុះលូតលាស់ ក្នុងគេហដ្ឋានបាន ប៉ះពាល់ដល់សុខភាព។
ទឹកជំនន់ ជាគ្រោះធម្មជាតិ មួយដែលពិភពលោកតែងជួបជាញឹកញាប់។ ផលវិបាក ក្រោយគ្រោះទឹកជំនន់ មិនដែលតិចតួចទេ។ កាកសំណល់ និងសំរាម ដែលហូរមកតាមទឹក ទើរនៅកៀនផ្ទះ សុទ្ធតែជាប្រភពបង្កជំងឺ និងភ្នាក់ងារចម្លងមេរោគ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ក្រោយទឹកជំនន់ បញ្ហាប្រឈមដ៏ចម្បង គឺកង្វះទឹកស្អាតប្រើប្រាស់។
វាគួរឲ្យអស់សំណើចណាស់ នៅពេលទឹកជំនន់រួច គេបែរជានាំគ្នានិយាយអំពីកង្វះទឹកប្រើនោះ ! ទឹកមិនខ្វះទេ ប៉ុន្តែទឹកជន់នោះអាចជាទឹកមិនស្អាត ទឹកដែលមានមេរោគ ទឹកដែលលាយឡំទៅដោយកាកសំណល់ សំរាម ឬវត្ថុមិនស្អាតដែលហូរដោយមកជាមួយ។ សម្រាប់អ្នកឯកទេស សូម្បីតែទឹកអណ្តូង ក៏ចាត់ទុកថាជាទឹកមិនស្អាតដែរ ក្រោយពេលបានទទួលរងទឹកជំនន់រួច។
ដូច្នេះសួរថា តើដូចម្តេចទៅ ដែលហៅថាទឹកស្អាត ?
មុននឹងផ្តើមនិយាយអំពីទឹកស្អាត នាងខ្ញុំសូមអនុញ្ញាតជម្រាបជូនដោយត្រួសៗ អំពីទឹកអណ្តូង ដែលបណ្តាជនខ្មែរភាគច្រើនប្រើប្រាស់សម្រាប់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំ ថ្ងៃ។
ទឹកអណ្តូងជា ប្រភពទឹកម្យ៉ាងដែលប្រែប្រួល ពីអណ្តូងមួយទៅអណ្តូងមួយ ទាំងបរិមាណ និងទាំងគុណភាព។ ទឹកអណ្តូងសម្បូរទៅដោយសារធាតុរ៉ែ ជាងទឹកទន្លេ ទឹកស្ទឹង បឹងបួ អូរ ឬទឹកភ្លៀង។ សារធាតុរ៉ែខ្លះ អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ ដល់សុខភាព ព្រោះទឹកអណ្តូងអាចសម្បូរសារធាតុរ៉ែដែក រ៉ែម៉ង់ហ្កាណែស ច្រើនពេក។ ដើម្បីអាចទាញប្រយោជន៍បានពីទឹកអណ្តូងនេះ គេគួរគប្បីយកទឹកអណ្តូងមកធ្វើចម្រោះសិន សឹមយកទៅបរិភោគជាក្រោយ។
ក្នុងករណីមានទឹកជំនន់ ដូចដែលកម្ពុជាបានជួបប្រទះពេលនេះ សម្រាប់អ្នកបច្ចេកទេស ទឹកអណ្តូង ដែលស្ថិតនៅជិតមានស្ទឹង ទន្លេ ឬបានទទួលការលិចលង់ដែរនោះ គឺទឹកដែលមិនស្អាត និងជាទឹកដែលអាចមានចម្លងមេរោគផង។ នេះបើតាមភ្នាក់ងារសុខាភិបាលកាណាដា។
ដើម្បីចៀសវាងកុំឲ្យជួបគ្រោះកើតជំងឺដែលបណ្តាលមកពីទឹកមិនស្អាត គ្រប់អណ្តូងដែលជាប់កុនក្នុងទឹកជំនន់ គួរត្រូវតែសម្អាត ដោយត្រូវលាងអណ្តូង ជាមួយល្បាយក្លូរ 1%។ ប្រសិនបើទឹកអណ្តូងមានលក្ខណៈថ្លាល្អហើយ លោកអ្នកអាចបរិភោគទឹកនោះបានដោយដាំឲ្យពុះយូរ យ៉ាងហោចណាស់មួយនាទីលើភ្លើង។
ប៉ុន្តែក្នុងលក្ខណៈទូទៅ ទោះបីជាអណ្តូងមិនបានទទួលរងគ្រោះលិចទឹកក៏ដោយ ក៏ការសម្អាតអណ្តូង ជាការចាំបាច់ និងរក្សាបរិស្ថានជុំវិញអណ្តូងឲ្យបានស្អាតជានិច្ច។ ដើម្បីរក្សាអណ្តូង ឲ្យមានទឹកស្អាតជាប់ជាប្រចាំ គេគួរឲ្យកុំចោលសំរាម ដែលមានសារធាតុគីមី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ឬលាមកសត្វនៅជុំវិញ ឲ្យបានចម្ងាយប្រមាណយ៉ាងហោចណាស់ ៥ម៉ែត្រជុំវិញ។
ប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ អត្រាទឹក និង ដី មានសារធាតុពុលបានកើនឡើងគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។ បរិស្ថានធ្លាក់ចុះនេះ គឺបណ្តាលមកពីសកម្មភាពរបស់មនុស្សយើងតែម្តង។ ទឹក និងដី បច្ចុប្បន្ននេះ បានទទួលរងសារធាតុពុលគីមី តាមរយៈការចោលកាកសំណល់ឧស្សាហកម្ម ដោយត្រង់ទៅក្នុងទន្លេបឹងបួ ដោយផ្ទាល់។ កាកសំណល់ចង្ក្រាន ផ្ទះបាយ ខ្លាញ់ សាប៊ូបោកខោអាវ ថង់ផ្លាស្ទិក ក្រដាស ថ្មពិល ។ល។ និង។ល។ ដែលចោលពាសវាលពាសកាល សុទ្ធតែជាការបំពុលបរិស្ថាន ទឹក របស់ខ្លួនទាំងអស់។ គេមិនត្រូវភ្លេចទេថា លាមកសត្វក្បែរប្រភពទឹក ជីរគីមី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងសម្លាប់ស្មៅ គឺជាប្រភពបំពុលទឹកយ៉ាងខ្លាំង ចម្លងបាក់តេរីផ្សេងៗមកមនុស្សយើងវិញ។
វិលមកឆ្លើយនឹងសំណួរ ថាតើអ្វីទៅជាទឹកស្អាត ?!
បើតាមនិយមន័យ ទឹកស្អាត ដែលមនុស្សទូទៅអាចបរិភោគបានដោយគ្មានប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ត្រូវឆ្លើយតបទៅតាមលក្ខណៈមួយចំនួន កំណត់ឡើងដោយច្បាប់ ពោលគឺត្រូវបានគេធ្វើវិភាគ កម្ចាត់មេរោគ បំបាត់សារធាតុរ៉ែ សារធាតុពុល សារធាតុគីមី ដែលអាចបំផ្លាញសុខភាពមនុស្សលោក។ ទឹកស្ទឹងទន្លេ បឹងបួ ទឹកភ្លៀង មិនត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទឹកស្អាត អាចបរិភោគបានដោយគ្មានការចម្អិននោះទេ តែជាវត្ថុធាតុដើមនៃការផលិតទឹកស្អាត ការធ្វើទឹកឲ្យស្អាត អាចបរិភោគបាន មានច្រើនបែបយ៉ាងណាស់ ដោយត្រូវត្រងច្រោះយកវត្ថុរឹងចេញពីទឹក ធ្វើឲ្យថ្លា និងដាក់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគទៀត មុននឹងបង្ហូរតាមបំពង់ ឬហៅថាទឹកម៉ាស៊ីន ជូនបណ្តាជនប្រើប្រាស់ នៅតាមផ្ទះរៀងៗខ្លួន៕
No comments:
Post a Comment