នាទីសុខភាពនិងអនាម័យ
- ទំព័រដើម
- Podcast
- សរសេរមកយើង
ពុធ 03 មេសា 2013
“ឡើងឈាម” ប្រធានបទនៃទិវាសុខភាពពិភពលោកឆ្នាំ២០១៣
ប្រដាប់វាស់សម្ពាធឈាម
Steven Fruitsmaak / Wikicommons
នៅក្នុងនាទីសុខភាពរបស់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ សប្តាហ៍នេះ
អៀង សុខម៉ិញ សូមជម្រាបជូនលោកអ្នកនាងអំពីជំងឺលើសឈាម។ “លើសឈាម”
ដែលត្រូវបានអង្គការសុខភាពពិភពលោកជ្រើសរើសមកធ្វើជាប្រធានបទទិវា
សុខភាពពិភពលោកឆ្នាំ២០១៣ នាថ្ងៃទី ៧មេសា។
ទិវាសុខភាពពិភពលោកឆ្នាំ២០១៣ ឧទ្ទិសទាំងស្រុងទៅលើ ជំងឺ “ឡើងឈាម”។
ហេតុអ្វីបានជាអង្គការសុខភាពពិភពលោកជ្រើសយកប្រធានបទនេះ ?! កម្មវត្ថុនៃទិវាពិភពលោកឆ្នាំ២០១៣ គឺចង់កាត់បន្ថយចំនួនអ្នកមានវិបត្តិបេះដូង និងគ្រោះដាច់សរសៃខួរក្បាល។ ដូច្នេះបំណងសំខាន់បំផុត គឺធ្វើយ៉ាងណាឃោសនាមហាជនឱ្យបាន
- យល់ដឹងអំពីការគ្រោះបង្ក និងផលវិបាកនៃការកើតជំងឺលើសឈាម
- ទទួលបានព័ត៌មាន និងវិធីចៀសវាងកុំឱ្យកើតជំងឺលើសឈាម
- ណែនាំឱ្យមនុស្សពេញវ័យឧស្សាហ៍ទៅវាស់សម្ពាធឈាម
- លើកទឹកចិត្តឱ្យមានការប្រែទម្លាប់រស់នៅ និងអាកប្បកិរិយាមិនល្អដែលនាំឱ្យកើតជំងឺលើសឈាម
- ធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនវាស់ឈាមមានតម្លៃទាបអាចងាយរកទិញបាន
- និងជំរុញអាជ្ញាធរជាតិ អាជ្ញាធរតំបន់ឱ្យបង្កើតបរិស្ថានល្អ ស្អាត
នៅប្រទេសបារាំង រោគា “ឡើងឈាម” បានក្លាយជាមូលហេតុដ៏ចម្បងមួយនៃការមកជួបពិគ្រោះជំងឺជាមួយនឹង គ្រូពេទ្យ។ ចំណែកនៅលើពិភពលោកវិញ បើតាមតួលេខអង្គការសុខភាពពិភពលោក ក្នុងចំណោមមនុស្សពេញវ័យបីនាក់ មានម្នាក់មានរោគឡើងឈាម ប្រចាំកាយ។ អត្រាអ្នកកើតជំងឺឡើងឈាមនេះ មានសមមាត្រជាមួយនឹងអាយុ ៖ ចន្លោះពីអាយុ២០ទៅ៣៩ឆ្នាំ មានអ្នកកើតជំងឺលើសឈាម ១០% ហើយអត្រានេះឡើងដល់ទៅ៥០%សម្រាប់មនុស្សក្នុងវ័យពី៥០ ទៅ៥៩ឆ្នាំ។ ប្រេវ៉ាឡង់ឡើងកាន់ខ្ពស់ខ្លាំងនៅតាមបណ្តាប្រទេស ក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិក ប្រទេសដែលសុទ្ធតែមានកំរិតជីវភាពរស់នៅទាប។
គ្រោះថ្នាក់ និងផលវិបាក
ប្រសិនបើយើងមិនព្យាបាល ត្រឹមត្រូវទេ “ឡើងឈាម” នឹងធ្វើឱ្យខូចសរសៃឈាមក្រហម។ អាទែខួរក្បាល បើស្ទះ ឬដាច់សរសៃឈាម នោះនឹងធ្វើឱ្យមានការឈាមកកក្នុងខួរក្បាល ដែលជាគ្រោះថ្នាក់ដ៏កាចសាហាវនិងធ្ងន់ធ្ងរ អាចធ្វើឱ្យស្លាប់ភ្លាម ឬពិការអស់មួយជីវិត ! គ្រោះថ្នាក់ទីពីរ គឺការខ្សោយតម្រងនោម (ឈឺលើសឈាមយូរៗទៅ ១០ឆ្នាំឡើងទៅ អ្នកជំងឺអាចស្លាប់ដោយហេតុតម្រងនោមខ្សោយ)។ ជំងឺឡើងឈាមនឹងបង្កឱ្យមានផលវិបាកជាច្រើនផ្សេងទៀតដូចជាងងឹត ភ្នែក មានសម្ពាធនៅ អវៈយវៈជើង ជាពិសេសគាំងសង្វាក់បេះដូង ឬខ្សោយបេះដូង ឬស្លោកបេះដូងតែម្តង។ ផលវិបាករឹតតែធ្ងន់ធ្ងរទៀតប្រសិនបើអ្នកជំងឺស្ថិតនៅក្នុងក្រុម មនុស្សមានគ្រោះកើតជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង ដូចយ៉ាងជំងឺទឹកនោមផ្អែម”។
វិធានការទប់ស្កាត់ជំងឺលើសឈាម
ផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរ -អ្នកកើតមានច្រើនឡើងជានិច្ច ប៉ុន្តែតាមពិតទៅនោះ គេអាចចៀសវាង និងព្យាបាលបានជំងឺឡើងឈាម។ នៅក្នុងប្រទេសជឿនលឿនខ្លះ ការខិតខំប្រឹងប្រែងការពារ និងព្យាបាលជំងឺឡើងឈាម និងកត្តានាំគ្រោះថ្នាក់ដល់សរសៃឈាម បានជួយកាត់បន្ថយអត្រាមរណៈព្រោះជំងឺបេះដូងបានច្រើន។ ហើយគេអាចកាត់បន្ថយគ្រោះកើតជំងឺឡើងឈាម បានដោយគោរពតាមដំណោះស្រាយខាងក្រោមនេះ
- កាត់បន្ថយការបរិភោគ ជាតិប្រៃ (អំបិល ...)
- ឈប់ជក់បារី
- ចៀសឱ្យបានការពិសារសុរា
- ធ្វើលំហាត់ប្រាណ
- បរិភោគអាហារមានលំនឹង
- រក្សាទម្ងន់កុំឱ្យឡើង
តម្រូវការជាតិអំបិលសម្រាប់ចិញ្ចឹមខ្លួនប្រាណមនុស្ស មានកំរិតត្រឹមតែ២ក្រាមប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែ ចំណីអាហារដ៏ពេញនិយម និងជាទីចូលចិត្តរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ មិនថាគេ មិនថាខ្ញុំ ច្រើនជាអាហារប្រៃ ទាំងអាហារពេលព្រឹក ចំណីចំណុកពេលរសៀល ដោយមិនរាប់ម្ហូបអាហារពេលថ្ងៃត្រង់ និងពេលល្ងាច។ ដូច្នេះជាទូទៅ ក្នុងជីវភាពរស់នៅរបស់បណ្តាជនខ្មែរ បរិមាណអំបិលប្រចាំថ្ងៃដែលជាតម្រូវការប្រចាំថ្ងៃរបស់សរីរាង្គ ពិតជាហួសពីធម្មជាតិឆ្ងាយណាស់។ ដូច្នេះសួរថាតើត្រូវវាស់វែងយ៉ាងដូចម្តេចទើបអាចដឹងថាយើងហូប សារធាតុប្រៃ (អំបិល) គ្រប់គ្រាន់ ត្រឹមត្រូវ ?! សម្រាប់ទម្លាប់ខ្មែរគឺងាយណាស់ ចូរកុំប្រើអំបិលផង ទឹកត្រីផង ទឹកស៊ីអ៊ីវផង និងប្រហុកទៀត រួមគ្នាជាគ្រឿងផ្សំសម្ល។ កាត់បន្ថយការប្រើប៊ីចេង ឬម្សៅស៊ុប ព្រោះវាមានបង្កប់សារធាតុអំបិលដ៏ច្រើនលើសលុប តែរសជាតិប្រៃនេះ មិនស្តែងឱ្យដឹងបានពេលទទួលទានទេ ទាល់តែរួចទើបអ្នកខ្លះមានអាការៈខះកតែម្តង។
ចុះពាក្យថាបរិភោគអាហារឱ្យមានលំនឹង មានន័យយ៉ាងដូចម្តេចទៅ ? គឺកុំប្រើខ្លាញ់ ប្រើបឺរច្រើនក្នុងម្ហូបអាហារ កាត់បន្ថយការបរិភោគសាច់គោ សាច់ជ្រូក សាច់ក្រក សាខច់ផ្អាប់ប្រលាក់ មានជាតិប្រៃច្រើន ហើយជ្រើសរើសការបរិភោគត្រី ឱ្យបានយ៉ាងហោចបីដងក្នុងសប្តាហ៍។ ត្រីខ្លះក៏មានខ្លាញ់ច្រើនដែរ ប៉ុន្តែជាខ្លាញ់ល្អ មានសារជាតិ អូមេហ្កា៣ មិនបង្កឱ្យមានរោគខ្លាញ់ក្នុងឈាម។
ធ្វើសកម្មភាពកីឡា នេះជាពាក្យដដែលៗដែលអ្នកឯកទេសសុខាភិបាលចង់និយាយហើយនិយាយទៀត ថាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សំរាប់សុខភាពជាទូទៅ និងសំរាប់ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺលើសឈាម។ ដើម្បីអាចកាត់បន្ថយគ្រោះកើតជំងឺលើសឈាម និងជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងទាំងឡាយ ឱ្យធ្លាក់ដល់កំរិតទាបបំផុត ត្រូវបញ្ចេញសកម្មភាពផ្លូវកាយ ធ្វើកីឡាឱ្យបានជាមធ្យមពី ៣០ ទៅ៦០នាទី បួនដងក្នុងមួយសប្តាហ៍។ ៣០ទៅ៦០នាទីអាចថាច្រើន ប៉ុន្តែបើយើងទម្លាប់ធ្វើបន្តិចម្តង ដោយសាកល្បងឡើងជណ្តើរ ដើរ ឬរត់ ហើយបង្កើនចម្ងាយជារៀងរាល់ថ្ងៃ ឬទៅហែលទឹក ពេលថ្ងៃឈប់សំរាក នោះជាការប្រសើរបំផុត។
ជំងឺលើសឈាម ភាគច្រើនគ្មានមូលហេតុទេ ភាពចាស់ជរា ដែលយើងមិនអាចទប់ស្កាត់បាន មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងខ្លាំងនឹងការឡើងឈាមនេះ! ប៉ុន្តែអ្វីដែលគេទប់ស្កាត់ និងមិនប៉ះពាល់បាន គឺថ្នាំជក់ បារី ! ដូច្នេះសូមកុំជក់ ! សូមឈប់ជក់ ! បារីជាសត្រូវខ្លាំងចម្បងខាងបំផ្លាញសុខភាព។ ថ្វីដ្បិតតែអ្នកចូលចិត្តសុរា តែអួតអាងថាផឹកស្រាមួយពែង ក្នុងមួយថ្ងៃអាចជួយកម្តៅសរសៃសសូង ប៉ុន្តែសូមរក្សាឱ្យត្រឹមតែមួយពែង ព្រោះសូមប្រុងប្រយ័ត្ននិងចងចាំថា នៅក្នុងចំណោមបញ្ជីឈ្មោះជំងឺដ៏វែងដែលបង្កឡើងដោយសុរា ក៏មានជំងឺលើសឈាមមួយក្នុងនោះដែរ។
ជាចុងក្រោយចាប់ពីអាយុ៤៥ឆ្នាំឡើងទៅ ទោះបីជាគ្មានជំងឺអ្វីមកបៀតបៀន សុខភាពមាំទាំល្អក៏ដោយ ក៏ត្រូវតែឧស្សាហ៍ទៅវាស់សម្ពាធឈាមឱ្យបានរៀងរាល់៦ខែម្តង ឬយ៉ាងហោចណាស់ក៏មួយឆ្នាំឱ្យបានម្តងដែរ៕
No comments:
Post a Comment